จัดการสต็อกสินค้ายังไงไม่ให้ของขาดหรือของล้นคลัง

ของขาดทำให้เสียยอดขาย ส่วนของล้นทำให้เงินจมอยู่ในคลัง การจัดการสต็อกที่ดีคือการหาจุดสมดุลให้มีของพอดี ไม่มากไม่น้อยเกินไป ข่าวดีคือมีหลักง่าย ๆ ที่ช่วยให้ตัดสินใจได้แม่นขึ้น ไม่ต้องเดาเอา

Safety Stock คือกันชนเวลาฉุกเฉิน

Safety stock หรือสต็อกสำรอง คือของที่เก็บเผื่อไว้กันเหตุไม่คาดฝัน เช่น ของขายดีกว่าปกติ หรือซัพพลายเออร์ส่งของช้า การมีสต็อกสำรองช่วยให้ร้านไม่สะดุดเวลามีอะไรผิดแผน แต่ก็ไม่ควรเก็บมากจนเงินจม

จุดสั่งซื้อหรือ reorder point คือระดับสต็อกที่เมื่อของเหลือถึงจุดนี้ ต้องสั่งซื้อใหม่ทันที เพื่อให้ของล็อตใหม่มาถึงพอดีก่อนของเก่าหมด ใช้สูตรง่าย ๆ ด้านล่างคำนวณได้เลย

ลองดูตัวอย่างจริง สมมติร้านขายน้ำดื่มได้วันละ 20 แพ็ค ซัพพลายเออร์ใช้เวลาส่งของ 5 วัน และเก็บสต็อกสำรอง 30 แพ็ค จุดสั่งซื้อจะเท่ากับ 20 คูณ 5 บวก 30 เท่ากับ 130 แพ็ค หมายความว่าเมื่อสต็อกเหลือ 130 แพ็ค ต้องสั่งของใหม่ทันที

นับสต็อกและจัดกลุ่มด้วย ABC

ตัวเลขในระบบกับของจริงบนชั้นมักไม่ตรงกัน การนับสต็อกสม่ำเสมอช่วยจับความคลาดเคลื่อนก่อนจะบานปลาย ไม่ต้องนับทั้งคลังทุกครั้ง ให้หมุนนับทีละส่วนก็พอ และจดทุกครั้งที่ตัวเลขไม่ตรงเพื่อหาสาเหตุ

• กลุ่ม A คือสินค้าน้อยรายการแต่สร้างยอดขายมากที่สุด ต้องดูแลใกล้ชิด
• กลุ่ม B คือสินค้าระดับกลาง ตรวจเช็คเป็นรอบสม่ำเสมอ
• กลุ่ม C คือสินค้าจำนวนมากแต่ยอดขายต่ำ ไม่ต้องจัดการละเอียดมาก

ABC analysis คือการแบ่งสินค้าตามความสำคัญ เพื่อทุ่มเวลาดูแลของที่สร้างรายได้มากที่สุดก่อน วิธีนี้ช่วยให้ร้านที่มีสินค้าหลายร้อยรายการไม่เสียเวลานับของที่แทบไม่ขายเท่ากับของขายดี

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการจัดการสต็อก

ร้านที่สต็อกพังมักทำพลาดเรื่องเดิม ๆ ลองเช็กว่าร้านคุณกำลังทำข้อไหนอยู่ แล้วค่อย ๆ แก้ การแก้แค่ข้อเดียวก็ช่วยให้ของขาดน้อยลงและเงินจมน้อยลงได้แล้ว

• สั่งของตามความรู้สึก ไม่ได้ดูยอดขายจริงย้อนหลัง
• ไม่เคยนับสต็อก จนตัวเลขในระบบเพี้ยนไปไกล
• สั่งของขายดีน้อยไป แต่สั่งของขายไม่ออกมากเกินจำเป็น