ต้นทุนขาย COGS คืออะไร คำนวณยังไงให้รู้กำไรที่แท้จริง

ต้นทุนขาย หรือที่ภาษาอังกฤษเรียกว่า COGS ย่อมาจาก Cost of Goods Sold คือต้นทุนโดยตรงของสินค้าที่คุณขายออกไปจริงในช่วงเวลาหนึ่ง พูดง่าย ๆ คือเงินที่คุณจ่ายไปเพื่อให้ได้สินค้าที่ลูกค้าซื้อ เช่น ค่าวัตถุดิบ ค่าสินค้าที่ซื้อมาขายต่อ และค่าแรงที่เกี่ยวข้องกับการผลิตโดยตรง ตัวเลขนี้สำคัญมาก เพราะมันคือกุญแจที่บอกว่าคุณขายของแล้วเหลือกำไรจริงเท่าไร

เจ้าของร้านหลายคนดูแค่ยอดขายแล้วดีใจว่าเดือนนี้ขายได้เยอะ แต่ลืมหักต้นทุนขายอย่างถูกต้อง ผลคือคิดว่ากำไรดีทั้งที่จริงแทบไม่เหลือ การเข้าใจ COGS ช่วยให้คุณตั้งราคาขายได้ถูกต้อง รู้ว่าสินค้าตัวไหนทำกำไรและตัวไหนขายเท่าไรก็ขาดทุน

สูตรคำนวณ COGS

สูตรนี้ฟังดูซับซ้อนแต่จริง ๆ ง่ายมาก มันแค่ถามว่า ต้นเดือนคุณมีของอยู่เท่าไร ระหว่างเดือนซื้อเพิ่มเท่าไร และปลายเดือนเหลือของในสต็อกเท่าไร ส่วนที่หายไปจากสต็อกก็คือของที่ขายออกไป นั่นแหละคือต้นทุนขาย คำว่าสินค้าคงเหลือต้นงวดคือมูลค่าสินค้าที่ค้างอยู่จากเดือนก่อน ส่วนปลายงวดคือมูลค่าที่นับได้ในวันสุดท้าย

สมมติร้านเบเกอรีเล็ก ๆ แห่งหนึ่ง ต้นเดือนมีวัตถุดิบอย่างแป้ง เนย และน้ำตาลคงเหลือมูลค่า 20,000 บาท ระหว่างเดือนสั่งซื้อวัตถุดิบเพิ่มอีก 50,000 บาท พอสิ้นเดือนนับสต็อกที่เหลือได้มูลค่า 15,000 บาท เราเอาตัวเลขมาใส่ในสูตรได้เลย

ต้นทุนขาย = 20,000 บาท บวก 50,000 บาท ลบ 15,000 บาท เท่ากับ 55,000 บาท หมายความว่าเดือนนี้ร้านใช้วัตถุดิบไปจริง 55,000 บาท ถ้าเดือนนี้ร้านมียอดขายรวม 100,000 บาท กำไรขั้นต้นคือ 100,000 บาท ลบ 55,000 บาท เท่ากับ 45,000 บาท หรือคิดเป็นอัตรากำไรขั้นต้นประมาณ 45 เปอร์เซ็นต์ ตัวเลขนี้ยังไม่ได้หักค่าเช่า ค่าไฟ และเงินเดือน

ถ้าเจ้าของไม่ได้นับสต็อกปลายงวด แล้วเข้าใจผิดว่าต้นทุนคือยอดที่ซื้อมา 50,000 บาท เขาจะคิดว่ากำไรดีกว่าความจริง การนับสต็อกจึงสำคัญมากในการรู้กำไรที่แท้จริง

เช็กลิสต์คำนวณ COGS ให้แม่น

• นับสต็อกจริงทุกสิ้นเดือน อย่าเดาเอา เพราะตัวเลขที่เดาทำให้กำไรผิดทั้งงบ
• นับเฉพาะต้นทุนตรงที่เกี่ยวกับสินค้า เช่น วัตถุดิบและค่าแรงผลิต ไม่รวมค่าการตลาดหรือค่าเช่า
• บันทึกใบเสร็จซื้อวัตถุดิบทุกใบ เพื่อให้ตัวเลขซื้อเพิ่มถูกต้องครบถ้วน
• คำนวณต่อเดือนสม่ำเสมอ เพื่อเห็นแนวโน้มต้นทุนที่เพิ่มขึ้นก่อนจะสายเกินแก้

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• สับสนระหว่างยอดซื้อกับต้นทุนขาย ทำให้คิดกำไรผิดเมื่อมีสต็อกค้างเยอะ
• เอาค่าเช่า ค่าไฟ และเงินเดือนพนักงานหน้าร้านมารวมใน COGS ทำให้ตัวเลขเพี้ยน
• ไม่นับของเสียหรือของหมดอายุที่ทิ้งไป ทำให้ต้นทุนจริงต่ำกว่าความเป็นจริง
• ตั้งราคาขายโดยไม่รู้ COGS จริง สุดท้ายขายดีแต่ขาดทุนโดยไม่รู้ตัว