Cycle Count คืออะไร
Cycle Count (การนับสต๊อกแบบหมุนเวียน)
คำตอบสั้น ๆ
Cycle Count (การนับสต๊อกแบบหมุนเวียน) คือการแบ่งนับสินค้าทีละส่วนตามรอบที่กำหนด แทนการนับทั้งคลังปีละครั้ง โดยสินค้าที่หมุนเร็วหรือมีมูลค่าสูงจะถูกนับบ่อยกว่า ข้อได้เปรียบคือพบส่วนต่างเร็วพอที่จะสืบหาสาเหตุได้ และไม่ต้องหยุดการทำงานของคลัง ซึ่งการนับประจำปีมักบังคับให้ต้องทำ
ทำไมCycle Countจึงสำคัญกับธุรกิจไทย
การนับปีละครั้งบอกได้แค่ว่ายอดไม่ตรงเท่าไร แต่บอกไม่ได้ว่าเกิดจากอะไร เพราะเหตุการณ์ที่ทำให้ของหายเกิดขึ้นเมื่อไรก็ไม่มีใครรู้แล้ว การนับแบบหมุนเวียนย่นระยะเวลาระหว่างความผิดพลาดกับการค้นพบให้เหลือไม่กี่สัปดาห์ ซึ่งเป็นช่วงที่ยังสืบย้อนจากเอกสารและบันทึกการเคลื่อนไหวได้
ข้อเท็จจริงที่ควรรู้
- แบ่งนับทีละโซนหรือทีละกลุ่มสินค้าตามรอบ แทนการนับทั้งคลังครั้งเดียว
- สินค้าที่หมุนเร็วหรือมูลค่าสูงควรถูกนับถี่กว่าสินค้าที่หมุนช้า
- ข้อได้เปรียบหลักคือพบส่วนต่างเร็วพอที่จะสืบหาสาเหตุได้
- ไม่ต้องหยุดการทำงานของคลัง จึงทำได้ต่อเนื่องตลอดปี
คำถามที่พบบ่อย
ควรนับสินค้าแต่ละกลุ่มบ่อยแค่ไหน
วิธีที่ใช้กันแพร่หลายคือแบ่งสินค้าตามมูลค่าการขายเป็นสามกลุ่ม แล้วนับกลุ่มที่มีมูลค่าสูงสุดบ่อยที่สุด เช่น ทุกเดือน กลุ่มกลางทุกไตรมาส และกลุ่มที่เหลือปีละครั้งหรือสองครั้ง ผลคือมูลค่าสต๊อกส่วนใหญ่ถูกตรวจสอบบ่อย โดยใช้แรงงานรวมน้อยกว่าการนับทุกอย่างเท่ากัน
ยังต้องนับสต๊อกประจำปีอยู่หรือไม่
ขึ้นกับข้อกำหนดทางบัญชีและผู้สอบบัญชีของแต่ละกิจการ ในหลายกรณีผู้สอบบัญชียอมรับการนับแบบหมุนเวียนที่มีบันทึกครบถ้วนและครอบคลุมทุกรายการภายในรอบปี แทนการนับใหญ่ครั้งเดียว ควรตกลงกับผู้สอบบัญชีล่วงหน้าว่าต้องเก็บหลักฐานอะไรบ้างจึงจะใช้แทนกันได้
บริการที่เกี่ยวข้อง
ระบบ WMS บริหารคลังสินค้า
คำที่เกี่ยวข้อง
- OEE (ประสิทธิผลโดยรวมของเครื่องจักร)
- ตัวชี้วัดที่รวมความพร้อมใช้ ความเร็ว และคุณภาพของเครื่องจักรไว้ในตัวเดียว บอกว่าเครื่องผลิตได้เต็มศักยภาพแค่ไหน
- MRP (การวางแผนความต้องการวัสดุ)
- ระบบคำนวณว่าต้องสั่งวัตถุดิบชนิดใด จำนวนเท่าไร และเมื่อไร เพื่อให้ผลิตได้ทันโดยไม่สต๊อกเกินจำเป็น
- Safety Stock (สต๊อกสำรอง)
- ปริมาณสินค้าสำรองที่เก็บไว้กันของขาดเมื่อความต้องการพุ่งหรือของส่งล่าช้า ช่วยให้ขายและผลิตได้ต่อเนื่อง
- Reorder Point (จุดสั่งซื้อใหม่)
- ระดับสต๊อกที่เมื่อลดลงถึงจุดนี้ต้องสั่งของเพิ่มทันที เพื่อให้ของมาถึงก่อนที่จะหมด
- Inventory Turnover (อัตราหมุนเวียนสินค้าคงคลัง)
- ตัวเลขบอกว่าสินค้าในสต๊อกขายและเติมใหม่กี่รอบต่อปี ยิ่งสูงยิ่งแสดงว่าขายดีและเงินไม่จมในสต๊อก
- BOM (รายการวัตถุดิบ)
- รายการส่วนประกอบและปริมาณที่ใช้ผลิตสินค้าหนึ่งชิ้น เปรียบเหมือนสูตรการผลิตที่ใช้คำนวณต้นทุนและสั่งของ
อ่านต่อเรื่อง Cycle Count

ระบบบอกว่ามีของ แต่เดินหาทั้งคลังก็ไม่เจอ
ของที่มีอยู่จริงแต่หาไม่เจอ มีต้นทุนเท่ากับของที่ไม่มี เพราะจบลงด้วยการสั่งซ้ำหรือเสียออเดอร์ บทความนี้คำนวณต้นทุนของการเดินหา และอธิบายว่าทำไมการตั้งตำแหน่งจัดเก็บแก้ปัญหานี้ได้จริงกว่าการนับสต๊อกถี่ขึ้น

WMS คืออะไร: ระบบจัดการคลังสินค้า ที่ทำให้รู้ว่าของอยู่ตรงไหนและเหลือเท่าไรจริง
WMS คือระบบจัดการคลังสินค้าที่รู้ว่าของแต่ละชิ้นวางอยู่ตำแหน่งไหน เหลือเท่าไร และควรหยิบตัวไหนก่อน ต่างจากระบบบัญชีสต๊อกที่บอกแค่ยอดรวม เมื่อคลังโตขึ้นจนเดินหาของเสียเวลา นั่นคือสัญญาณว่าถึงเวลาต้องมี WMS

Cycle Counting: นับสต๊อกทีละนิดทุกวัน แทนปิดคลังนับทั้งปีครั้งเดียว
การปิดคลังนับสต๊อกทั้งหมดปีละครั้งทั้งเหนื่อย เสียเวลาทำงาน และมักพบว่าตัวเลขเพี้ยนไปนานแล้วโดยไม่รู้ว่าเพราะอะไร Cycle counting คือการนับสินค้าส่วนเล็ก ๆ ทุกวันแบบหมุนเวียน ทำให้เจอส่วนต่างเร็ว รู้สาเหตุ และไม่ต้องหยุดทั้งคลัง
