ส่งออกหัตถกรรมและ OTOP ภาคเหนือ สู่ตลาดออนไลน์ทั่วโลก

กลุ่มทอผ้าในอำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ รวมตัวกันเป็นวิสาหกิจชุมชนผลิตผ้าทอมือและกระเป๋าผ้าฝ้ายย้อมสีธรรมชาติ สินค้าของพวกเขาสวยจนนักท่องเที่ยวต่างชาติชอบมาก แต่ปัญหาคือ พอนักท่องเที่ยวกลับประเทศแล้วอยากสั่งซื้อเพิ่ม กลุ่มกลับไม่มีช่องทางรับออเดอร์ ไม่มีระบบคิดค่าส่งต่างประเทศ และไม่รู้จะออกใบกำกับเป็นภาษาอังกฤษอย่างไร โอกาสจึงหลุดมือไปครั้งแล้วครั้งเล่า

เรื่องนี้สะท้อนความจริงของผู้ผลิตหัตถกรรมและสินค้าโอทอปจำนวนมาก ฝีมือไม่ใช่ปัญหา แต่สิ่งที่ขาดคือระบบที่ทำให้ขายข้ามประเทศได้อย่างราบรื่น ตั้งแต่การรับออเดอร์ การคิดค่าส่ง ไปจนถึงการจัดการสต็อกและเอกสารส่งออก ระบบที่ดีจะเปลี่ยนงานฝีมือดี ๆ ให้กลายเป็นธุรกิจที่เติบโตได้จริง ไม่ใช่แค่ขายหน้าร้านหรือตามงานแสดงสินค้า

หน้าร้านออนไลน์ที่ลูกค้าต่างชาติเข้าใจ

ก้าวแรกคือการมีหน้าร้านออนไลน์ที่รองรับสองภาษาและหลายสกุลเงิน ลูกค้าจากยุโรปหรืออเมริกาต้องเห็นราคาเป็นสกุลเงินที่เขาเข้าใจ และอ่านคำอธิบายสินค้าเป็นภาษาอังกฤษที่สื่อถึงเรื่องราวของผ้าทอ ทั้งลวดลาย วัสดุ และวิธีการย้อมสีธรรมชาติ เรื่องราวเหล่านี้คือสิ่งที่ทำให้สินค้าหัตถกรรมขายได้ราคาดีกว่าสินค้าโรงงาน เพราะลูกค้าไม่ได้ซื้อแค่ของ แต่ซื้อความหมายและงานฝีมือที่อยู่เบื้องหลัง

เมื่อกลุ่มทอผ้าสันกำแพงทำหน้าร้านสองภาษาและเล่าเรื่องของผู้ทอแต่ละคน พวกเขาพบว่าลูกค้าต่างชาติยินดีจ่ายแพงขึ้น เพราะรู้สึกเชื่อมโยงกับคนทำ ผ้าผืนหนึ่งที่เคยขายนักท่องเที่ยวในราคาไม่กี่ร้อยบาท กลายเป็นสินค้าที่ขายออนไลน์ได้หลายเท่า

งานหัตถกรรมต่างจากสินค้าโรงงานตรงที่ผลิตได้ช้าและจำนวนจำกัด ระบบจัดการสต็อกจึงต้องบอกได้ชัดว่าตอนนี้มีสินค้าพร้อมส่งกี่ชิ้น และชิ้นไหนต้องสั่งทอใหม่ที่ใช้เวลานานแค่ไหน เพื่อไม่ให้รับออเดอร์เกินกำลังจนส่งไม่ทันและเสียความเชื่อใจ การเชื่อมสต็อกกับหน้าร้านออนไลน์ช่วยป้องกันไม่ให้ลูกค้าสั่งสินค้าที่ของหมดแล้ว ซึ่งเป็นปัญหาที่ทำลายชื่อเสียงได้เร็วที่สุด

• ทำหน้าร้านสองภาษา แสดงราคาหลายสกุลเงินให้ลูกค้าต่างชาติเข้าใจ
• เล่าเรื่องของผู้ทอและวิธีทำ เพื่อเพิ่มมูลค่าให้งานฝีมือ
• เชื่อมสต็อกกับหน้าร้าน เพื่อไม่ให้ลูกค้าสั่งของที่หมดแล้ว
• ตั้งระบบคิดค่าส่งต่างประเทศตามน้ำหนักและปลายทางอัตโนมัติ
• เตรียมเอกสารส่งออกและใบกำกับภาษาอังกฤษให้ออกได้ทันที

ค่าส่งและเอกสารส่งออกที่ไม่ทำให้ปวดหัว

อุปสรรคใหญ่ของผู้ผลิตรายเล็กคือเรื่องการส่งออก ทั้งการคิดค่าส่งที่แตกต่างกันตามประเทศ การกรอกเอกสารศุลกากร และการออกใบกำกับสินค้าเป็นภาษาอังกฤษ ระบบที่ดีจะคำนวณค่าส่งอัตโนมัติตามน้ำหนักและปลายทาง ออกเอกสารที่จำเป็นได้ในไม่กี่คลิก และเก็บประวัติการส่งทุกครั้งไว้ ทำให้เมื่อมีปัญหาพัสดุล่าช้าหรือสูญหาย คุณตามเรื่องได้ทันที สิ่งเหล่านี้ทำให้การส่งของไปต่างประเทศไม่ใช่เรื่องน่ากลัวอีกต่อไป

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• รับออเดอร์เกินกำลังผลิต จนส่งไม่ทันและเสียลูกค้าต่างชาติ
• ตั้งราคาเท่ากับขายหน้าร้าน โดยไม่รวมค่าส่งและค่าธรรมเนียม
• ใช้แค่แชตรับออเดอร์ ทำให้ตกหล่นและตามประวัติไม่ได้
• ละเลยเรื่องราวของสินค้า จึงแข่งราคากับของโรงงานที่ถูกกว่า

ภายในหนึ่งปี กลุ่มทอผ้าสันกำแพงมียอดขายต่างประเทศคิดเป็นเกือบครึ่งของรายได้ทั้งหมด สมาชิกในกลุ่มมีรายได้สม่ำเสมอขึ้น และเริ่มสอนคนรุ่นใหม่ในหมู่บ้านให้สืบทอดงานทอ เพราะมองเห็นแล้วว่างานฝีมือของบรรพบุรุษสามารถเลี้ยงชีพได้จริงในยุคออนไลน์