เปิดร้านออนไลน์ เลือกแพลตฟอร์มหรือทำเว็บเองดี ข้อดีข้อเสียสำหรับ SME ไทย

พอจะเปิดร้านออนไลน์จริงจัง เจ้าของ SME เกือบทุกคนเจอคำถามเดียวกัน ควรขายบนแพลตฟอร์มสำเร็จรูปอย่างมาร์เก็ตเพลสและเครื่องมือสร้างร้านสำเร็จรูป หรือควรลงทุนทำเว็บไซต์ของตัวเอง คำตอบไม่ได้มีถูกผิดตายตัว แต่ขึ้นอยู่กับว่าธุรกิจคุณอยู่ในจุดไหนและจะไปทางไหน คู่มือนี้จะช่วยให้คุณเลือกได้อย่างมั่นใจขึ้น

ก่อนอื่นมาทำความเข้าใจสองทางเลือกแบบง่าย ๆ แพลตฟอร์มสำเร็จรูปคือร้านที่เปิดในระบบของคนอื่น คุณแค่เอาสินค้าไปวางขาย ระบบจัดการเรื่องเทคนิคให้หมด ส่วนเว็บของตัวเองคือบ้านที่คุณเป็นเจ้าของ คุณออกแบบและควบคุมได้ทุกอย่าง แต่ก็ต้องดูแลเองมากขึ้น ทั้งสองแบบใช้ขายของได้ทั้งคู่ แค่ให้ประสบการณ์และอิสระต่างกัน

ข้อดีข้อเสียของแพลตฟอร์มสำเร็จรูป

ข้อดีใหญ่ที่สุดของแพลตฟอร์มสำเร็จรูปคือเริ่มได้เร็วและถูก คุณเปิดร้านขายได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง ไม่ต้องรู้เรื่องเทคนิค และที่สำคัญคือมีคนเดินผ่านร้านคุณอยู่แล้วเป็นล้าน เพราะลูกค้าเข้ามาหาของในแพลตฟอร์มนั้นอยู่ทุกวัน นี่เหมาะมากสำหรับคนที่เพิ่งเริ่มและอยากทดลองว่าสินค้าขายได้ไหมก่อนลงทุนหนัก

แต่ข้อเสียก็ชัดเจน คุณต้องแข่งราคากับคนขายของเหมือนกันที่อยู่ข้าง ๆ คุณ มีค่าธรรมเนียมหักทุกออเดอร์ และที่สำคัญที่สุดคือคุณไม่ได้เป็นเจ้าของข้อมูลลูกค้าจริง ๆ ลูกค้าจำแพลตฟอร์มได้ แต่อาจจำร้านคุณไม่ได้ ถ้าวันหนึ่งแพลตฟอร์มเปลี่ยนกติกาหรือขึ้นค่าธรรมเนียม คุณก็ทำอะไรไม่ได้มาก

การมีเว็บของตัวเองคือการมีบ้านที่คุณควบคุมได้เต็มที่ คุณออกแบบประสบการณ์ลูกค้าได้ตามใจ สร้างแบรนด์ให้จดจำ ไม่ต้องแข่งราคากับใครข้าง ๆ และที่สำคัญคุณเป็นเจ้าของข้อมูลลูกค้าเองทั้งหมด ทำให้ส่งโปรโมชันและดูแลลูกค้าเดิมได้โดยตรง ค่าธรรมเนียมต่อออเดอร์ก็มักต่ำกว่า ทำให้กำไรต่อชิ้นดีกว่าในระยะยาว

ข้อเสียคือไม่มีคนเดินผ่านฟรี คุณต้องดึงคนเข้าเว็บเอง ทั้งผ่านโฆษณา โซเชียล หรือลูกค้าเดิม ต้องลงทุนและดูแลมากกว่า และต้องอาศัยความรู้หรือทีมที่ช่วยดูแลระบบ เว็บของตัวเองจึงเหมาะกับธุรกิจที่เริ่มมีฐานลูกค้าและอยากสร้างแบรนด์ระยะยาว มากกว่าคนที่เพิ่งเริ่มและยังไม่แน่ใจว่าจะขายอะไร

ตัวอย่างจริงจากแบรนด์ครีมสมุนไพรในเชียงใหม่

แบรนด์ครีมสมุนไพรเล็ก ๆ ในเชียงใหม่เริ่มต้นจากการขายบนแพลตฟอร์มมาร์เก็ตเพลสล้วน ๆ ยอดขายดีในช่วงแรกเพราะมีคนเดินผ่านเยอะ แต่พอแข่งราคากันหนักขึ้น กำไรต่อกระปุกก็บางลงเรื่อย ๆ และทุกครั้งที่มีโปรไฟล์แรง ถ้าไม่ลดตามก็ขายไม่ออก เจ้าของจึงค่อย ๆ สร้างเว็บของตัวเองขึ้นมาควบคู่กัน ไม่ได้เลิกขายบนแพลตฟอร์ม แต่ใช้แพลตฟอร์มหาลูกค้าใหม่ แล้วชวนลูกค้าที่ซื้อซ้ำกลับมาสั่งผ่านเว็บเองด้วยข้อเสนอพิเศษ ปีถัดมายอดขายผ่านเว็บตัวเองโตขึ้นเรื่อย ๆ กำไรต่อชิ้นดีกว่าเดิม และมีฐานลูกค้าประจำที่ติดต่อได้โดยตรง นี่คือแนวคิดที่เรียกว่าขายหลายช่องทางอย่างเชื่อมกัน

เช็กลิสต์ช่วยตัดสินใจ

• ถ้ายังไม่แน่ใจว่าสินค้าขายได้ไหม เริ่มจากแพลตฟอร์มก่อนเพื่อทดลองด้วยต้นทุนต่ำ
• ถ้าเริ่มมีลูกค้าซื้อซ้ำและอยากสร้างแบรนด์ ค่อยลงทุนทำเว็บของตัวเองควบคู่ไป
• คำนวณค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์มต่อเดือนเทียบกับต้นทุนทำเว็บเอง เพื่อดูจุดคุ้มทุนจริง
• อย่ามองว่าต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง หลายธุรกิจใช้ทั้งสองอย่างเสริมกันได้ดีที่สุด

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ทุ่มทำเว็บสวยราคาแพงตั้งแต่วันแรก ทั้งที่ยังไม่รู้ว่าสินค้าจะขายได้ไหม
• พึ่งแพลตฟอร์มเดียวร้อยเปอร์เซ็นต์ พอแพลตฟอร์มเปลี่ยนกติกาก็เจ็บหนักทันที
• ทำเว็บเองแต่ไม่วางแผนดึงคนเข้าเว็บ สุดท้ายมีหน้าร้านสวยที่ไม่มีคนเข้า
• ไม่เก็บข้อมูลลูกค้าเดิมไว้เลย ทำให้ทุกครั้งที่ขายต้องเริ่มหาลูกค้าใหม่จากศูนย์