ภาษีมูลค่าเพิ่ม VAT 7% สำหรับ SME ใครต้องจดทะเบียน และต้องทำอะไรบ้าง

คุณนิดเปิดร้านขายอุปกรณ์ทำขนมเล็ก ๆ ในเชียงใหม่ ปีแรกขายได้เดือนละแสนกว่าบาท พอขึ้นปีที่สองออเดอร์ออนไลน์เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จนยอดขายทั้งปีแตะหนึ่งล้านแปดแสนบาท วันหนึ่งลูกค้าองค์กรขอใบกำกับภาษี เธอถึงเพิ่งรู้ว่าตัวเองอาจต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว เรื่องของคุณนิดเป็นเรื่องที่เจ้าของ SME เจอบ่อยมาก เพราะหลายคนโตเร็วกว่าที่คิด แต่ยังไม่เข้าใจว่า VAT คืออะไรและเกี่ยวกับตัวเองตอนไหน

VAT คืออะไรแบบเข้าใจง่าย

ภาษีมูลค่าเพิ่ม หรือ VAT ย่อมาจาก Value Added Tax คือภาษีที่เก็บจากการขายสินค้าและบริการในอัตรา 7% สิ่งสำคัญที่ต้องเข้าใจคือ คุณไม่ใช่คนจ่ายภาษีนี้เอง แต่คุณเป็นเพียงคนเก็บแทนรัฐ เวลาขายของคุณบวก 7% เพิ่มเข้าไปในราคา ลูกค้าเป็นคนจ่ายส่วนนั้น แล้วคุณนำส่งให้กรมสรรพากร พูดง่าย ๆ คือเงิน VAT ที่เก็บมาไม่ใช่รายได้ของร้าน แต่เป็นเงินที่ต้องส่งต่อ หลายร้านพลาดเพราะเอาเงินก้อนนี้ไปใช้หมุนแล้วถึงเวลานำส่งไม่มีจ่าย

กฎหลักที่ต้องจำคือ ถ้ารายได้จากการขายสินค้าหรือบริการของคุณเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี คุณมีหน้าที่ต้องจดทะเบียน VAT ภายใน 30 วันนับจากวันที่รายได้เกินเกณฑ์นี้ ไม่ใช่รอจนสิ้นปี ตัวเลข 1.8 ล้านนับรวมทุกช่องทางทั้งหน้าร้าน ออนไลน์ และมาร์เก็ตเพลส รวมกันทั้งหมด บางคนเข้าใจผิดว่านับเฉพาะกำไร ความจริงคือนับจากยอดขายรวม ไม่ใช่กำไร

นอกจากกรณีบังคับแล้ว ยังมีการจดทะเบียนแบบสมัครใจด้วย ถ้าลูกค้าหลักของคุณเป็นบริษัทที่ต้องการใบกำกับภาษีเพื่อนำไปลดหย่อน การจด VAT แต่เนิ่น ๆ อาจช่วยให้คุณได้งานง่ายขึ้น เพราะคุณออกใบกำกับภาษีให้เขาได้

เมื่อจดแล้วต้องทำอะไรบ้าง

หลังจดทะเบียน VAT แล้ว ชีวิตการทำบัญชีจะมีระเบียบมากขึ้น เพราะกฎหมายกำหนดหน้าที่ชัดเจน คุณต้องออกใบกำกับภาษีทุกครั้งที่ขาย ต้องเก็บภาษีซื้อจากบิลที่จ่ายให้ซัพพลายเออร์ และต้องยื่นแบบ ภ.พ.30 ทุกเดือน ระบบ VAT ทำงานแบบหักกลบ คือภาษีขายที่คุณเก็บมา ลบด้วยภาษีซื้อที่คุณจ่ายไป ส่วนต่างคือเงินที่ต้องนำส่งจริง ถ้าภาษีซื้อมากกว่า คุณขอคืนหรือยกไปเดือนหน้าได้

ตัวอย่างของคุณนิด เดือนนั้นเธอขายของรวมภาษีขายได้ 14,000 บาท และซื้อวัตถุดิบจ่ายภาษีซื้อไป 6,000 บาท ส่วนที่ต้องนำส่งจริงคือ 14,000 ลบ 6,000 เท่ากับ 8,000 บาท ไม่ใช่ 14,000 บาทเต็มจำนวน นี่คือเหตุผลที่การเก็บบิลภาษีซื้อให้ครบสำคัญมาก เพราะทุกบิลที่หายไปคือเงินที่คุณต้องจ่ายเพิ่มโดยไม่จำเป็น

เช็กลิสต์เริ่มต้นจด VAT

• ตรวจยอดขายสะสมทุกเดือน ดูว่าใกล้แตะ 1.8 ล้านบาทหรือยัง
• เตรียมเอกสาร เช่น หนังสือรับรองบริษัทหรือบัตรประชาชนเจ้าของกิจการ และยื่นแบบ ภ.พ.01
• ตั้งระบบออกใบกำกับภาษีให้ครบทุกการขาย พร้อมเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของลูกค้า
• แยกบัญชีหรือกันเงิน VAT ที่เก็บมาไว้ต่างหาก อย่านำไปหมุน
• ยื่นแบบ ภ.พ.30 ภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไปทุกเดือน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• นับเฉพาะยอดหน้าร้าน ลืมรวมยอดออนไลน์และมาร์เก็ตเพลส ทำให้เกินเกณฑ์โดยไม่รู้ตัว
• เอาเงิน VAT ที่เก็บมาไปใช้หมุน พอถึงเวลานำส่งไม่มีจ่าย
• ออกใบกำกับภาษีไม่ครบหรือกรอกข้อมูลผิด ทำให้ลูกค้านำไปใช้ไม่ได้
• ทิ้งบิลภาษีซื้อ ทำให้หักกลบไม่ได้และต้องจ่ายภาษีมากกว่าที่ควร
• ยื่น ภ.พ.30 ช้า จนโดนค่าปรับและเงินเพิ่มสะสม

เรื่อง VAT ดูซับซ้อนตอนเริ่ม แต่พอวางระบบให้ออกใบกำกับภาษีและเก็บบิลอัตโนมัติ ทุกอย่างจะง่ายขึ้นมาก ทีม Whale Task ช่วยลูกค้า SME หลายรายเชื่อมระบบขายเข้ากับการออกเอกสารภาษีให้ไหลลื่น ลดงานมือและความผิดพลาด ทั้งนี้ข้อมูลในบทความเป็นความรู้ทั่วไปไม่ใช่คำแนะนำทางภาษีอย่างเป็นทางการ ก่อนตัดสินใจควรปรึกษานักบัญชีหรือผู้สอบบัญชีของคุณเพื่อความถูกต้องในกรณีเฉพาะของธุรกิจคุณ