Traceability คืออะไร
Traceability (การตรวจสอบย้อนกลับ)
คำตอบสั้น ๆ
Traceability (การตรวจสอบย้อนกลับ) คือความสามารถในการติดตามว่าสินค้าล็อตหนึ่งผลิตจากวัตถุดิบล็อตใด ผ่านกระบวนการใด และถูกส่งไปให้ลูกค้ารายใดบ้าง ระบบที่ทำได้ต้องบันทึกหมายเลขล็อตทุกครั้งที่มีการรับเข้า ผลิต และส่งออก เพื่อให้ไล่ย้อนได้ทั้งจากวัตถุดิบไปหาลูกค้า และจากลูกค้ากลับมาหาวัตถุดิบ
ทำไมTraceabilityจึงสำคัญกับธุรกิจไทย
เมื่อมีปัญหาคุณภาพเกิดขึ้น ความต่างระหว่างธุรกิจที่ตามล็อตได้กับตามไม่ได้ คือความต่างระหว่างการเรียกคืนสินค้าบางล็อตกับการเรียกคืนทั้งหมด ซึ่งต่างกันหลายเท่าทั้งในแง่ต้นทุนและความเสียหายต่อชื่อเสียง นอกจากนี้ลูกค้าองค์กรและมาตรฐานอุตสาหกรรมหลายรายการก็กำหนดให้ต้องมีระบบนี้เป็นเงื่อนไขในการค้าขาย
ข้อเท็จจริงที่ควรรู้
- ต้องไล่ได้สองทาง คือจากวัตถุดิบไปหาลูกค้า และจากลูกค้ากลับมาหาวัตถุดิบ
- ขอบเขตของการเรียกคืนสินค้าขึ้นกับความละเอียดของการบันทึกล็อตโดยตรง
- อุตสาหกรรมอาหาร ยา และเครื่องสำอาง มักมีข้อกำหนดเรื่องนี้ตามมาตรฐาน
- การบันทึกล็อตต้องเกิดที่หน้างานทันที ไม่ใช่กรอกย้อนหลังตอนสิ้นวัน
คำถามที่พบบ่อย
ต้องบันทึกละเอียดถึงระดับไหน
ความละเอียดที่เลือกจะกำหนดขอบเขตของการเรียกคืนโดยตรง หากบันทึกระดับล็อตการผลิต จะเรียกคืนเฉพาะล็อตนั้นได้ แต่หากบันทึกเพียงระดับเดือนที่ผลิต ก็ต้องเรียกคืนทั้งเดือน วิธีตัดสินใจที่ตรงคือประเมินว่าการเรียกคืนหนึ่งครั้งเสียหายเท่าไร แล้วเทียบกับแรงงานที่ต้องใช้บันทึกให้ละเอียดขึ้น
ธุรกิจขนาดเล็กทำระบบตามล็อตได้ไหม
ได้ และไม่จำเป็นต้องเริ่มจากระบบขนาดใหญ่ จุดสำคัญคือการบันทึกต้องเกิดที่หน้างานในขณะที่ทำจริง ไม่ใช่กรอกย้อนหลัง การใช้สติกเกอร์บาร์โค้ดต่อล็อตพร้อมการสแกนด้วยมือถือในขั้นตอนรับเข้า ผลิต และส่งออก ก็เพียงพอสำหรับการไล่ย้อนกลับได้ครบแล้ว
บริการที่เกี่ยวข้อง
ระบบ WMS บริหารคลังสินค้า
คำที่เกี่ยวข้อง
- OEE (ประสิทธิผลโดยรวมของเครื่องจักร)
- ตัวชี้วัดที่รวมความพร้อมใช้ ความเร็ว และคุณภาพของเครื่องจักรไว้ในตัวเดียว บอกว่าเครื่องผลิตได้เต็มศักยภาพแค่ไหน
- MRP (การวางแผนความต้องการวัสดุ)
- ระบบคำนวณว่าต้องสั่งวัตถุดิบชนิดใด จำนวนเท่าไร และเมื่อไร เพื่อให้ผลิตได้ทันโดยไม่สต๊อกเกินจำเป็น
- Safety Stock (สต๊อกสำรอง)
- ปริมาณสินค้าสำรองที่เก็บไว้กันของขาดเมื่อความต้องการพุ่งหรือของส่งล่าช้า ช่วยให้ขายและผลิตได้ต่อเนื่อง
- Reorder Point (จุดสั่งซื้อใหม่)
- ระดับสต๊อกที่เมื่อลดลงถึงจุดนี้ต้องสั่งของเพิ่มทันที เพื่อให้ของมาถึงก่อนที่จะหมด
- Inventory Turnover (อัตราหมุนเวียนสินค้าคงคลัง)
- ตัวเลขบอกว่าสินค้าในสต๊อกขายและเติมใหม่กี่รอบต่อปี ยิ่งสูงยิ่งแสดงว่าขายดีและเงินไม่จมในสต๊อก
- BOM (รายการวัตถุดิบ)
- รายการส่วนประกอบและปริมาณที่ใช้ผลิตสินค้าหนึ่งชิ้น เปรียบเหมือนสูตรการผลิตที่ใช้คำนวณต้นทุนและสั่งของ
อ่านต่อเรื่อง Traceability
ระบบบอกว่ามีของ แต่เดินหาทั้งคลังก็ไม่เจอ
ของที่มีอยู่จริงแต่หาไม่เจอ มีต้นทุนเท่ากับของที่ไม่มี เพราะจบลงด้วยการสั่งซ้ำหรือเสียออเดอร์ บทความนี้คำนวณต้นทุนของการเดินหา และอธิบายว่าทำไมการตั้งตำแหน่งจัดเก็บแก้ปัญหานี้ได้จริงกว่าการนับสต๊อกถี่ขึ้น
กาแฟดอยจากไร่ถึงแก้ว: เรื่องราวและการตามรอยที่เปลี่ยนเมล็ดกาแฟให้ขายได้ราคาพรีเมียม
กาแฟดอยของภาคเหนือมีคุณภาพระดับส่งออก แต่เกษตรกรและโรงคั่วจำนวนมากยังขายได้ราคาสินค้าโภคภัณฑ์ทั่วไป เพราะเล่าที่มาไม่ได้และตามรอยไม่ได้ ระบบที่บันทึกเรื่องราวจากไร่ถึงแก้วและพิสูจน์แหล่งที่มาได้ คือสิ่งที่เปลี่ยนกาแฟธรรมดาให้กลายเป็นกาแฟพิเศษที่ลูกค้ายอมจ่ายแพงกว่า
WMS คืออะไร: ระบบจัดการคลังสินค้า ที่ทำให้รู้ว่าของอยู่ตรงไหนและเหลือเท่าไรจริง
WMS คือระบบจัดการคลังสินค้าที่รู้ว่าของแต่ละชิ้นวางอยู่ตำแหน่งไหน เหลือเท่าไร และควรหยิบตัวไหนก่อน ต่างจากระบบบัญชีสต๊อกที่บอกแค่ยอดรวม เมื่อคลังโตขึ้นจนเดินหาของเสียเวลา นั่นคือสัญญาณว่าถึงเวลาต้องมี WMS
ระบบเรียกคนไข้กลับ (Recall): รายได้ประจำที่คลินิกลืมไป เพราะไม่มีใครตามคนไข้เก่า
คนไข้จำนวนมากควรกลับมาตามรอบ ขูดหินปูนทุกหกเดือน ตรวจติดตามหลังรักษา ฉีดวัคซีนตามกำหนด แต่ส่วนใหญ่ลืม และคลินิกก็ไม่ได้เตือน รายได้ที่ควรเกิดจึงหายไปเงียบ ๆ ระบบ recall ที่เตือนคนไข้ให้กลับมาตามรอบ คือทั้งการดูแลที่ดีขึ้นและรายได้ประจำที่มั่นคง