สินค้าสามพันรายการที่แปดสิบเปอร์เซ็นต์ของยอดมาจากสามร้อย: ต้นทุนของความหลากหลายที่ไม่เคยถูกคิด และวิธีตัดสินว่าตัวไหนควรเลิกขาย

2 พฤศจิกายน 2569อ่าน 7 นาที
สินค้าสามพันรายการที่แปดสิบเปอร์เซ็นต์ของยอดมาจากสามร้อย: ต้นทุนของความหลากหลายที่ไม่เคยถูกคิด และวิธีตัดสินว่าตัวไหนควรเลิกขาย

ทุกสินค้าถูกเพิ่มเข้าร้านเพราะมีลูกค้าถามหนึ่งครั้ง และไม่มีสินค้าไหนถูกเอาออกเพราะ 'เผื่อมีคนถาม' — ผลคือร้านที่จ่ายค่าพื้นที่ ค่านับ ค่าสั่งซื้อ ค่าพยากรณ์ และความสนใจของพนักงานให้กับสองพันเจ็ดร้อยรายการที่ทำยอดยี่สิบเปอร์เซ็นต์ บทความว่าด้วยต้นทุนต่อรายการที่ไม่อยู่ในราคาทุน และเกณฑ์ตัดที่ไม่ใช่แค่ 'ขายได้น้อย'

ร้านอะไหล่และอุปกรณ์แห่งหนึ่งมีสินค้าในระบบสามพันสองร้อยรายการ เจ้าของภูมิใจว่า 'ลูกค้ามาที่นี่หาอะไรก็เจอ' และนั่นจริง แต่เมื่อดึงยอดขายสิบสองเดือนต่อรายการ ภาพที่ออกมาคือรูปที่ธุรกิจแบบนี้เห็นเสมอ: สามร้อยรายการทำยอดแปดสิบเปอร์เซ็นต์ อีกเก้าร้อยทำสิบห้า และสองพันรายการที่เหลือทำยอดรวมกันห้าเปอร์เซ็นต์ — ในนั้นแปดร้อยรายการขายได้น้อยกว่าสามชิ้นต่อปี และสี่ร้อยรายการไม่ขายเลย ทุกรายการในสองพันนั้นถูกเพิ่มด้วยเหตุผลเดียวกัน: มีลูกค้าถามหนึ่งครั้ง และไม่มีรายการไหนถูกเอาออกด้วยเหตุผลเดียวกัน: เผื่อมีคนถามอีก สิ่งที่เจ้าของไม่เคยเห็นคือสองพันรายการนั้นไม่ได้ 'อยู่เฉย ๆ' — พวกมันกินพื้นที่ชั้นที่สินค้าขายดีต้องเบียด ถูกนับทุกรอบตรวจนับ ถูกสั่งซื้อในใบสั่งซื้อที่ต้องมีคนทำ ถูกพยากรณ์ผิดเพราะยอดน้อยเกินกว่าจะพยากรณ์ได้ ทำให้พนักงานใหม่ต้องเรียนรู้สามพันรายการแทนสามร้อย และทำให้ระบบขายช้าลงทุกครั้งที่ค้นหา ต้นทุนเหล่านี้ไม่มีตัวไหนอยู่ในราคาทุนของสินค้า และรวมกันแล้วมักใหญ่กว่ากำไรที่สองพันรายการนั้นทำได้หลายเท่า

ต้นทุนต่อรายการ: ตัวเลขที่ไม่มีอยู่ในราคาทุน

Csku=Cspace+Ccount+Corder+Cforecast+CattentionNskuตัดเมื่อ CMi<Csku และไม่มีบทบาทอื่นC_{sku} = \dfrac{C_{space} + C_{count} + C_{order} + C_{forecast} + C_{attention}}{N_{sku}} \qquad \text{ตัดเมื่อ } CM_{i} < C_{sku} \text{ และไม่มีบทบาทอื่น}
ต้นทุนต่อรายการต่อปี (C_sku) = ผลรวมของต้นทุนที่เพิ่มตามจำนวนรายการ ไม่ใช่ตามจำนวนชิ้น: ค่าพื้นที่ชั้นและคลังที่จัดสรรตามรายการ (C_space — ค่าเช่าต่อตารางเมตรคูณพื้นที่ที่รายการเฉลี่ยกิน) ค่าแรงตรวจนับต่อปี (C_count — ชั่วโมงนับคูณ C_hour คูณจำนวนรอบ) ค่าแรงจัดซื้อและรับของต่อรายการ (C_order — ทุกรายการต้องมีคนสั่ง ตรวจ รับ และบันทึก ไม่ว่าจะสั่งกี่ชิ้น) ต้นทุนของการพยากรณ์ผิดซึ่งสูงที่สุดในรายการที่ขายน้อย (C_forecast — ของค้างและของหมดที่เกิดจากการเดายอดที่เดาไม่ได้) และต้นทุนความสนใจ (C_attention — เวลาเทรนพนักงาน เวลาค้นหา ความช้าของระบบ) หารด้วยจำนวนรายการ (N_sku) ตัวอย่างเพื่อให้เห็นภาพ: ร้านที่ต้นทุนเหล่านี้รวมกัน 900,000 บาทต่อปี มีสามพันรายการ → C_sku = 300 บาทต่อรายการต่อปี รายการที่ขายได้สองชิ้นต่อปีที่กำไรชิ้นละ 40 บาท ทำกำไรส่วนเกิน 80 บาท และมีต้นทุนถือ 300 — ขาดทุน 220 บาทต่อปีต่อรายการ คูณแปดร้อยรายการแบบนี้คือเกือบสองแสนบาทต่อปีที่จ่ายเพื่อ 'เผื่อมีคนถาม' กฎการตัด: รายการที่กำไรส่วนเกินต่อปี (CM_i) ต่ำกว่า C_sku และไม่มีบทบาทอื่น — ไม่ใช่อะไหล่ของสินค้าหลัก ไม่ใช่ส่วนหนึ่งของชุดที่ลูกค้ารายใหญ่ต้องการครบ ไม่ใช่สินค้าใหม่ที่ยังไม่ครบปี — ควรย้ายไปเป็นสั่งได้ไม่สต๊อก หรือเลิกขาย

ขั้นตอนการตัด: หกสัปดาห์ที่รายการหายไปครึ่งหนึ่งโดยลูกค้าไม่รู้สึก

  • สัปดาห์ที่หนึ่ง — ดึงยอดขายและกำไรส่วนเกินสิบสองเดือนต่อรายการ จัดอันดับ และคำนวณ C_sku ของร้านจากต้นทุนจริง (ไม่ใช่ตัวอย่างในบทความ) — ร้านส่วนใหญ่พบว่าครึ่งหนึ่งของรายการอยู่ต่ำกว่าเส้น
  • สัปดาห์ที่สอง — ติดป้ายบทบาทให้รายการต่ำกว่าเส้น: อะไหล่ของสินค้าหลัก / ส่วนของชุด / สินค้าใหม่ / ไม่มีบทบาท — เฉพาะกลุ่มสุดท้ายที่ตัดได้ และมักยังเป็นหนึ่งในสามของรายการทั้งหมด
  • สัปดาห์ที่สามถึงสี่ — ย้ายกลุ่ม 'ไม่มีบทบาท' ที่ยังมีคนถามเป็นครั้งคราวไปเป็น 'สั่งได้ ไม่สต๊อก' ในระบบ (ลูกค้าเห็นว่าสั่งได้ภายในกี่วัน) และเลิกขายกลุ่มที่ไม่มีใครถามเลยในสิบสองเดือน — ระบายของที่เหลือด้วยราคาที่บทความเรื่องเมื่อไรควรลดราคาสต๊อกแนะนำ
  • สัปดาห์ที่ห้าถึงหก — คืนพื้นที่และความสนใจให้สามร้อยรายการหลัก: ปรับจุดสั่งซื้อของสินค้าที่เคยหมดบ่อยขึ้น ลดรอบนับ และเทรนพนักงานใหม่ด้วยรายการที่สั้นลงครึ่งหนึ่ง
  • ประตูขาเข้า — รายการใหม่ทุกตัวต้องมีเหตุผลที่มากกว่า 'ลูกค้าถามหนึ่งครั้ง' และวันทบทวนสิบสองเดือนที่ระบบเตือนเอง เพราะรายการจะสะสมกลับมาภายในสองปีถ้าวาล์วยังเปิดทางเดียว

ความกลัวที่หยุดการตัด และสิ่งที่เกิดจริงหลังตัด

เจ้าของทุกคนกลัวสิ่งเดียวกัน: ตัดรายการแล้วลูกค้าถามหาแล้วไม่มี แล้วลูกค้าไปร้านอื่นทั้งบิล ความกลัวนี้จริงสำหรับสินค้าที่มีบทบาท — อะไหล่ที่ถ้าไม่มีลูกค้าจะซื้อเครื่องหลักที่อื่น — และนั่นคือเหตุผลที่ขั้นตอนติดป้ายบทบาทสำคัญกว่าการจัดอันดับยอดขาย แต่สำหรับรายการที่ไม่มีบทบาทและถูกถามปีละครั้ง ประสบการณ์หลังตัดตรงข้ามกับความกลัว: ลูกค้าที่ถามได้รับคำตอบว่า 'สั่งให้ได้ สามวัน' ซึ่งลูกค้าส่วนใหญ่ยอมรับเพราะร้านอื่นก็ไม่มีเหมือนกัน ส่วนยอดขายรวมไม่ลดเพราะห้าเปอร์เซ็นต์ของยอดที่รายการเหล่านั้นทำมักย้ายไปที่รายการใกล้เคียงที่ยังอยู่ และสิ่งที่เพิ่มขึ้นคือยอดของสามร้อยรายการหลัก เพราะพื้นที่ที่คืนมาทำให้มันไม่หมดบ่อย และพนักงานที่รู้จักสินค้าสามร้อยตัวอย่างดีขายได้ดีกว่าพนักงานที่รู้จักสามพันตัวอย่างเลือน ๆ ตัวเลขที่ร้านส่วนใหญ่รายงานหลังหกเดือน: รายการลดลงสี่สิบถึงหกสิบเปอร์เซ็นต์ ยอดขายเท่าเดิมหรือเพิ่มเล็กน้อย เงินจมในสต๊อกลดลงยี่สิบถึงสามสิบเปอร์เซ็นต์ และเวลานับสต๊อกลดครึ่งหนึ่ง — และเจ้าของที่เคยภูมิใจว่า 'หาอะไรก็เจอ' เปลี่ยนเป็นภูมิใจว่า 'ของที่ทุกคนต้องการ มีเสมอ' ซึ่งเป็นคำสัญญาที่ลูกค้าให้ค่ามากกว่า

คำถามที่พบบ่อย

ร้านที่จุดขายคือความหลากหลาย เช่น ร้านวัสดุก่อสร้างหรือร้านอะไหล่ ใช้แนวคิดนี้ได้ไหม

ใช้ได้และมักได้ประโยชน์มากที่สุด เพราะร้านแบบนี้มีรายการมากที่สุดและ C_sku สูงที่สุด สิ่งที่ต่างคือขั้นติดป้ายบทบาทต้องละเอียดกว่า: ร้านอะไหล่ต้องรู้ว่าอะไหล่ตัวไหนเป็นของเครื่องรุ่นไหนที่ยังขายอยู่ และร้านวัสดุต้องรู้ว่าสินค้าตัวไหนอยู่ในชุดที่ช่างต้องซื้อพร้อมกัน — ระบบที่บันทึกความสัมพันธ์นี้ (สินค้า A ขายพร้อม B บ่อยแค่ไหน) คือสิ่งที่ทำให้ตัดได้อย่างปลอดภัย และคำว่า 'หลากหลาย' ที่ลูกค้าให้ค่าจริง ๆ คือ 'มีของที่ต้องใช้พร้อมกันครบ' ไม่ใช่ 'มีทุกอย่างที่เคยมีคนถาม'

ซัพพลายเออร์ให้ส่วนลดเมื่อสั่งครบชุดรวมรายการที่ขายไม่ออก จะทำอย่างไร

คิด C_sku ของรายการที่ขายไม่ออกในชุดนั้นเข้าไปในราคาที่ได้ส่วนลด ส่วนลดสิบเปอร์เซ็นต์บนชุดที่มีสิบรายการซึ่งหกรายการจะกลายเป็นของค้าง มักแพงกว่าการซื้อสี่รายการที่ขายได้ในราคาเต็ม เมื่อรวมต้นทุนถือและการระบายของค้างปลายปี ซัพพลายเออร์รู้เรื่องนี้ดี — การบังคับซื้อครบชุดคือวิธีย้ายต้นทุนความหลากหลายของเขามาไว้ที่ร้านคุณ — และร้านที่มีตัวเลข C_sku คือร้านที่ต่อรองได้ว่าจะซื้อเฉพาะที่ขายได้

ระบบต้องทำอะไรได้ถึงจะรักษาจำนวนรายการไว้หลังตัด

สามอย่าง: สถานะ 'สั่งได้ ไม่สต๊อก' ที่หน้าจอขายแสดงพร้อมจำนวนวันส่ง เพื่อให้พนักงานตอบลูกค้าได้โดยไม่ต้องถือของ รายงานรายการที่กำไรส่วนเกินสิบสองเดือนต่ำกว่า C_sku ที่ออกเองทุกไตรมาสพร้อมป้ายบทบาท และประตูขาเข้าที่บังคับให้รายการใหม่มีเหตุผลและวันทบทวน — ระบบสต๊อกส่วนใหญ่ทำข้อแรกได้ ข้อสองและสามมักต้องเพิ่ม และเป็นสิ่งที่ทำให้การตัดครั้งนี้เป็นครั้งสุดท้ายแทนที่จะเป็นครั้งแรกของทุกสองปี

SKUสินค้าเยอะเกินต้นทุนแฝงจัดการสต๊อกตัดสินค้า

บริการที่เกี่ยวข้อง

ระบบสต๊อกสินค้าและคลังสินค้า

ทุกช่องทางเห็นสต๊อกชุดเดียวกัน ตัวเลขตรงกับของจริง เงินไม่จมกับของค้าง

WhaleScope

ดูโครงสร้างตลาดของทุกหมวดธุรกิจไทย บน WhaleScope

รายชื่อบริษัท ผู้เล่นรายใหญ่ และอัตราคงอยู่ของแต่ละหมวด — จากข้อมูลจดทะเบียน 2 ล้านนิติบุคคล

อ่านต่อ

สต๊อกจมคือเงินกู้ที่จ่ายดอกให้ฝุ่น: วิธีวัด dead stock ระบายอย่างมีชั้นเชิง และกันไม่ให้เกิดซ้ำ

สินค้าที่ไม่ขยับหกเดือนไม่ใช่แค่ของเต็มชั้น มันคือเงินสดของร้านที่ถูกแช่แข็งพร้อมค่าเช่าพื้นที่ที่เดินทุกเดือน บทความนี้ให้วิธีวัดมูลค่าสต๊อกจมด้วยรายงาน aging ลำดับวิธีระบายจากเจ็บน้อยไปเจ็บมาก และวินัยการซื้อที่ปิดต้นน้ำไม่ให้สต๊อกจมงอกกลับมาใหม่

ของหมดบ่อยจนลูกค้าเลิกถาม: ยอดขายที่หายไปไม่เคยอยู่ในรายงาน เพราะระบบบันทึกแต่สิ่งที่ขายได้

สินค้าขายดีอันดับหนึ่งของร้านมียอดทรงตัวมาสามเดือน เจ้าของสรุปว่าตลาดอิ่มตัว — ทั้งที่มันหมดสต๊อกรวมยี่สิบสองวันในสามเดือนนั้น ยอดที่ไม่ได้ขายไม่มีบรรทัดในรายงานไหน บทความนี้ว่าด้วยวิธีทำให้มันมีบรรทัด ตีเป็นเงิน แล้วตัดสินใจว่าสินค้าตัวไหนควรกลัวของหมดมากกว่ากลัวของค้าง

ของที่ขายไม่ออก ควรลดราคาเมื่อไรและลดเท่าไร

การรอให้ของขายได้ในราคาเต็มมีต้นทุนทุกสัปดาห์ที่ผ่านไป บทความนี้เทียบต้นทุนของการถือของไว้กับส่วนลดที่ต้องให้ และเสนอจังหวะลดราคาที่ทำให้เงินกลับมาเร็วโดยไม่ทำลายราคาปกติ

Open-to-Buy: งบซื้อของเข้าที่คำนวณจากแผนขาย ไม่ใช่จากความรู้สึกว่าของใกล้หมด

สต๊อกจมเกือบทั้งหมดเกิดในวินาทีที่กดสั่งซื้อ Open-to-Buy คือวินัยการเงินของฝ่ายจัดซื้อค้าปลีกที่ตอบคำถามเดียว: เดือนนี้เหลือสิทธิ์ซื้อของเข้าอีกกี่บาท บทความนี้ให้สูตรเต็ม ตัวอย่างคำนวณย้อนได้ทุกบรรทัด เหตุผลที่มันหยุดทั้งการซื้อเกินและของขาด และวิธีเริ่มใช้กับร้านที่ไม่เคยวางแผนซื้อมาก่อน