Open Source หรือ Commercial เลือกแบบไหน?

ผู้บริหารคนหนึ่งตัดสินใจเลือก ERP แบบโอเพนซอร์สแทนที่จะเป็นระบบเชิงพาณิชย์ ด้วยเหตุผลที่ฟังดูสมเหตุสมผลที่สุด นั่นคือการประหยัดค่าไลเซนส์รายปีหลายแสนบาท สองปีแรกทุกอย่างเป็นไปด้วยดี จนกระทั่งเกิดบั๊กร้ายแรงในช่วงปิดงบสิ้นปี และเขาพบความจริงที่ขมขื่นว่าไม่มีเบอร์โทรไหนให้โทรหา ไม่มีสัญญาที่รับประกันว่าใครต้องแก้ มีแต่ฟอรัมออนไลน์และทีมภายในที่กำลังตื่นตระหนกพอ ๆ กับเขา

เรื่องนี้ไม่ได้บอกว่าโอเพนซอร์สเป็นทางเลือกที่ผิด มันบอกว่าการตัดสินใจนี้ถูกตัดสินด้วยตัวแปรที่ผิด ผู้บริหารคนนั้นเปรียบเทียบค่าไลเซนส์ ซึ่งเป็นตัวเลขที่เห็นชัดที่สุด แต่มองข้ามสิ่งที่มองไม่เห็นในวันที่ตัดสินใจ นั่นคือใครจะรับผิดชอบเมื่อระบบมีปัญหา และความรับผิดชอบนั้นมีค่าเท่าไหร่ในวันที่เลวร้ายที่สุด

ทำไมค่าไลเซนส์ที่เป็นศูนย์จึงน่าหลงใหล

เราต้องยอมรับว่าเสน่ห์ของโอเพนซอร์สนั้นมีจริงและมีน้ำหนัก การไม่ต้องจ่ายค่าไลเซนส์รายปีหมายถึงเงินที่เหลือไปลงทุนในที่อื่นได้ การเข้าถึงโค้ดต้นฉบับได้หมายถึงอิสรภาพในการปรับแต่งโดยไม่ต้องขออนุญาตใคร และการไม่ผูกติดกับผู้ขายรายเดียวหมายถึงคุณจะไม่ตกเป็นตัวประกันของการขึ้นราคาในอนาคต สำหรับองค์กรที่มีทีมเทคนิคแข็งแกร่ง นี่คือทางเลือกที่ทรงพลังอย่างแท้จริง

แต่สิ่งที่ค่าไลเซนส์ของระบบเชิงพาณิชย์ซื้อให้คุณ ไม่ใช่แค่ซอฟต์แวร์ มันคือคนที่มีหน้าที่ต้องรับสายของคุณ เป็นสัญญาที่ระบุว่าใครต้องแก้ปัญหาภายในกี่ชั่วโมง เป็นแผนพัฒนาที่บอกว่าระบบจะไม่ถูกทิ้งร้าง และเป็นใครสักคนที่คุณสามารถชี้นิ้วไปได้เมื่อสิ่งต่าง ๆ ผิดพลาด สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่ฟีเจอร์ แต่เป็นความรับผิดชอบ และในวันที่เลวร้ายที่สุด ความรับผิดชอบมีค่ามากกว่าฟีเจอร์ใด ๆ

เมื่อมองต้นทุนรวมตลอดอายุของระบบ ภาพจะต่างจากการเปรียบเทียบค่าไลเซนส์ในวันแรกอย่างสิ้นเชิง โอเพนซอร์สที่ไม่มีค่าไลเซนส์ ยังต้องการคนที่เข้าใจมันลึกพอจะดูแล ต้องการเวลาในการอัปเดตความปลอดภัยเอง และต้องการความสามารถในการแก้ปัญหาด้วยตัวเองเมื่อไม่มีใครมารับผิดชอบให้ ต้นทุนเหล่านี้ไม่ได้หายไป มันแค่ย้ายจากใบแจ้งหนี้ของผู้ขาย มาอยู่ในเงินเดือนและเวลาของทีมคุณเอง

ในทางกลับกัน ระบบเชิงพาณิชย์ก็มีต้นทุนที่ซ่อนอยู่เช่นกัน คุณอาจถูกผูกติดกับผู้ขายจนย้ายออกได้ยาก ค่าไลเซนส์อาจขึ้นทุกปีโดยที่คุณต่อรองไม่ได้ และคุณอาจต้องรอให้ผู้ขายแก้ปัญหาตามลำดับความสำคัญของเขา ไม่ใช่ของคุณ ความจริงคือไม่มีทางเลือกใดที่ฟรี ทั้งสองทางมีต้นทุนที่แตกต่างกัน และคำถามที่ถูกต้องไม่ใช่ทางไหนถูกกว่า แต่คือทางไหนที่ความเสี่ยงและความรับผิดชอบเข้ากับองค์กรของเรามากที่สุด

เปลี่ยนคำถามจากถูกกว่า เป็นใครรับผิดชอบ

การตัดสินใจที่ดีไม่ได้เริ่มจากการถามว่าโอเพนซอร์สหรือเชิงพาณิชย์ดีกว่ากัน เพราะคำตอบขึ้นอยู่กับองค์กรของคุณทั้งหมด มันเริ่มจากการเข้าใจตัวเองอย่างซื่อสัตย์ว่าคุณมีความสามารถทางเทคนิคแค่ไหน ระบบนี้สำคัญต่อธุรกิจมากเพียงใด และคุณรับความเสี่ยงของการไม่มีใครให้โทรหาได้หรือไม่ ก่อนตัดสินใจ ลองถามคำถามเหล่านี้กับตัวเองและทีม

• ถ้าระบบล่มในวันที่สำคัญที่สุดของปี เรามีคนที่แก้ได้ภายในกี่ชั่วโมง และเขาอยู่ในทีมเราหรือในฟอรัมออนไลน์
• เราเปรียบเทียบแค่ค่าไลเซนส์ หรือเรารวมต้นทุนของเวลาและคนที่ต้องดูแลระบบเองด้วย
• ความรับผิดชอบเมื่อเกิดปัญหามีค่าเท่าไหร่สำหรับธุรกิจของเรา และเรายอมจ่ายเพื่อมันไหม
• เรากำลังเลือกทางที่ถูกกว่าในวันนี้ หรือทางที่เราจะอยู่กับมันได้อย่างมั่นใจไปอีกหลายปี

ที่ Whale Task เราเคยทำงานกับทั้งระบบโอเพนซอร์สและระบบเชิงพาณิชย์ และเราไม่เชื่อว่ามีคำตอบที่ถูกต้องเพียงหนึ่งเดียวสำหรับทุกองค์กร สิ่งที่เราเชื่อคือการตัดสินใจที่ดีต้องมองข้ามตัวเลขค่าไลเซนส์ในวันแรก ไปสู่คำถามที่ลึกกว่าเรื่องความรับผิดชอบ ความเสี่ยง และความสามารถของทีมคุณเอง เราจึงมองว่าหน้าที่ของเราคือช่วยให้คุณมองเห็นต้นทุนที่แท้จริงตลอดหลายปี ก่อนที่มันจะมาปรากฏในวันที่คุณรับมือมันไม่ไหว