Disaster Recovery วันที่ทุกคนหวังว่าจะไม่มาถึง

มีความขัดแย้งอย่างหนึ่งที่ฝังอยู่ในใจของเจ้าของกิจการทุกคน คือเรารู้ดีว่าวันหนึ่งระบบอาจล่ม ข้อมูลอาจหาย เซิร์ฟเวอร์อาจถูกโจมตี หรือไฟไหม้ น้ำท่วม อาจกลืนทุกอย่างในชั่วข้ามคืน แต่ในขณะเดียวกัน เราก็ลงทุนเวลา เงิน และความตั้งใจไปกับแผนกู้คืนระบบที่เราหวังจากใจจริงว่าจะไม่ได้แตะมันเลยตลอดชีวิต มันเป็นการลงทุนที่แปลกประหลาด เพราะความสำเร็จสูงสุดของมันคือการไม่ถูกใช้งาน และความล้มเหลวของมันมักถูกค้นพบในวินาทีที่สายเกินไป

มุมมองที่สบายใจที่สุดคือการบอกตัวเองว่า เรื่องแบบนี้คงไม่เกิดกับเรา ธุรกิจเราเล็ก ไม่มีใครมาสนใจ ข้อมูลเราก็สำรองไว้ในคลาวด์อยู่แล้ว และถ้าเกิดอะไรขึ้นจริง เราก็คงแก้ไขได้ทันเวลา ความคิดเหล่านี้ไม่ได้ผิดเสียทีเดียว แต่มันตั้งอยู่บนสมมติฐานที่ไม่เคยถูกทดสอบ การมีไฟล์สำรองอยู่ที่ไหนสักแห่ง ไม่เหมือนกับการรู้ว่าเรากู้คืนมันกลับมาได้ภายในกี่ชั่วโมง และข้อมูลที่กู้มาได้นั้นใหม่พอที่จะใช้ทำงานต่อได้จริงหรือไม่

สองคำที่เปลี่ยนคำว่าหวังให้เป็นแผน

ในโลกของการกู้คืนระบบ มีสองคำที่ดูเหมือนศัพท์เทคนิคแต่จริงๆ แล้วเป็นคำถามเชิงธุรกิจล้วนๆ คำแรกคือ RTO หรือเวลาที่เรายอมรับได้ว่าระบบจะหยุดทำงานได้นานเท่าไรก่อนที่ความเสียหายจะรับไม่ไหว ถ้าร้านออนไลน์ของเราล่มไปสองชั่วโมงอาจพอทน แต่ถ้าล่มสองวันในช่วงเทศกาล นั่นอาจหมายถึงลูกค้าที่ไม่กลับมาอีกเลย คำที่สองคือ RPO หรือปริมาณข้อมูลที่เรายอมเสียได้ ถ้าเราสำรองข้อมูลวันละครั้งตอนเที่ยงคืน แล้วระบบล่มตอนบ่ายสาม แปลว่างานทั้งวันนั้นหายไป เรายอมรับการสูญเสียนั้นได้หรือไม่ คือคำถามที่ต้องตอบก่อนเกิดเหตุ ไม่ใช่หลังเกิดเหตุ

เมื่อเราเริ่มพูดด้วยภาษาแบบนี้ การกู้คืนระบบก็เลิกเป็นเรื่องของแผนกไอที และกลายเป็นการตัดสินใจของผู้บริหารทันที เพราะทุกชั่วโมงของ RTO ที่สั้นลง และทุกนาทีของ RPO ที่แคบลง ล้วนมีต้นทุนของมัน เราไม่ได้ถามว่าต้องการความปลอดภัยไหม ทุกคนต้องการอยู่แล้ว แต่เราถามว่าเรายอมจ่ายเท่าไรเพื่อลดความเสี่ยงลงทีละขั้น และนั่นคือบทสนทนาที่เจ้าของกิจการหลีกเลี่ยงไม่ได้

สิ่งที่อันตรายที่สุดไม่ใช่การไม่มีแผน แต่คือการมีแผนที่ไม่เคยถูกซ้อม เพราะมันให้ความรู้สึกปลอดภัยปลอมๆ เราเซ็นสัญญาบริการสำรองข้อมูล เราเห็นไฟล์ถูกอัปโหลดทุกคืน แล้วเราก็สบายใจ ทั้งที่ไม่เคยลองกู้คืนมันกลับมาจริงเลยสักครั้ง วันที่เกิดเหตุจริงจึงมักเป็นวันแรกที่เราค้นพบว่าไฟล์สำรองเสียหาย หรือรหัสผ่านสำหรับกู้คืนอยู่กับคนที่ลาออกไปแล้ว หรือกระบวนการกู้คืนใช้เวลานานกว่าที่คิดไว้หลายเท่า ความเสียหายที่แท้จริงไม่ได้เกิดจากภัยพิบัติ แต่เกิดจากช่องว่างระหว่างสิ่งที่เราเชื่อว่ามี กับสิ่งที่ใช้ได้จริง

การซ้อมกู้คืนจึงไม่ใช่พิธีกรรมที่เสียเวลา แต่เป็นวิธีเดียวที่จะเปลี่ยนเอกสารบนกระดาษให้กลายเป็นความสามารถจริง คำถามที่ควรถามตัวเองก่อนวันนั้นมาถึงมีดังนี้

• ครั้งสุดท้ายที่เราลองกู้คืนข้อมูลจริงจากไฟล์สำรอง คือเมื่อไร และใครเป็นคนทำ
• ถ้าคนที่ดูแลระบบลาออกหรือติดต่อไม่ได้ในวันเกิดเหตุ มีใครอีกที่ทำแทนได้
• เรารู้หรือไม่ว่ากู้คืนได้ภายในกี่ชั่วโมง และข้อมูลล่าสุดเก่าแค่ไหน
• ไฟล์สำรองของเราอยู่แยกจากระบบหลักจริงไหม หรือถ้าระบบหลักโดน ไฟล์สำรองก็โดนด้วย

คำถามที่ดีกว่าการถามว่าจะเกิดไหม

บางทีกรอบความคิดทั้งหมดของเราอาจผิดตั้งแต่ต้น เราชอบถามว่าภัยพิบัติจะเกิดกับเราหรือไม่ ราวกับว่ามันเป็นเรื่องของโชค ทั้งที่คำถามที่มีประโยชน์กว่าคือ เมื่อมันเกิดขึ้น เราอยากตื่นขึ้นมาเจอตัวเองในสภาพไหน อยากเป็นคนที่กำลังตื่นตระหนกค้นหาว่าไฟล์สำรองอยู่ไหน หรืออยากเป็นคนที่หยิบเอกสารขั้นตอนขึ้นมาแล้วเริ่มทำตามทีละข้ออย่างใจเย็น ความแตกต่างระหว่างสองสภาพนี้ไม่ได้ถูกกำหนดในวันเกิดเหตุ แต่ถูกกำหนดในวันธรรมดาก่อนหน้านั้นหลายเดือน ตอนที่เรายังมีเวลาเลือก แผนกู้คืนที่ดีจึงไม่ใช่เครื่องรางป้องกันภัย แต่เป็นคำสัญญาที่เราให้กับตัวเองในอนาคต ว่าวันที่เลวร้ายที่สุดจะยังพอมีทางออก

ที่ Whale Task เรามองว่าการเตรียมรับภัยพิบัติคือบทสนทนาเรื่องคุณค่าและความเสี่ยง มากกว่าจะเป็นเรื่องของเครื่องมือ ถ้าวันหนึ่งคุณอยากนั่งคุยกันว่าธุรกิจของคุณยอมหยุดได้นานแค่ไหน และยอมเสียข้อมูลได้มากแค่ไหน เรายินดีเป็นเพื่อนร่วมคิดในบทสนทนานั้น