สำรองข้อมูลและกู้คืนระบบ ป้องกันวันที่ข้อมูลหายทั้งหมด
วันที่ข้อมูลหายทั้งหมด ทั้งจากเครื่องพัง ไฟไหม้ หรือไวรัสเรียกค่าไถ่ ธุรกิจที่ไม่มีแบ็กอัปมักไปต่อไม่ได้ คู่มือนี้อธิบายวิธีสำรองและกู้คืนแบบที่ SME ทำได้จริง
ลองนึกภาพเช้าวันหนึ่งคุณเปิดคอมพิวเตอร์ของร้านแล้วพบว่าไฟล์ลูกค้า ยอดขาย และบัญชีทั้งหมดเปิดไม่ได้ บางครั้งเป็นเพราะฮาร์ดดิสก์พัง บางครั้งเป็นไวรัสเรียกค่าไถ่ที่ล็อกไฟล์แล้วเรียกเงิน สถานการณ์แบบนี้เกิดกับ SME ไทยมากกว่าที่คิด และธุรกิจที่ไม่มีการสำรองข้อมูล หรือ backup ที่ดี มักต้องเริ่มต้นใหม่หมดหรือถึงขั้นปิดกิจการ คู่มือนี้จะอธิบายแบบเข้าใจง่ายว่าการสำรองข้อมูลและการกู้คืนระบบคืออะไร และ SME ควรวางแผนอย่างไรให้รอดในวันที่เลวร้ายที่สุด
สำรองข้อมูล กับ กู้คืนระบบ ต่างกันอย่างไร
สองคำนี้คนมักสับสน สำรองข้อมูล หรือ backup คือการทำสำเนาข้อมูลเก็บไว้อีกที่หนึ่ง เพื่อว่าถ้าต้นฉบับหายก็ยังมีสำเนา ส่วน กู้คืนระบบ หรือ disaster recovery คือแผนทั้งหมดว่าจะเอาธุรกิจกลับมาทำงานได้เร็วแค่ไหนหลังเกิดเหตุ ไม่ใช่แค่ไฟล์ แต่รวมถึงเครื่อง ระบบ และคนที่ต้องทำอะไรบ้าง พูดง่ายๆ คือ การสำรองข้อมูลเป็นแค่ส่วนหนึ่งของแผนกู้คืน การมีสำเนาไฟล์แต่ไม่รู้ว่าจะเอากลับมาใช้ยังไงให้ทันก็ยังไม่ปลอดภัยพอ
กฎ 3 2 1 ที่ใช้ง่ายและได้ผล
วิธีที่ผู้เชี่ยวชาญแนะนำมานานคือกฎ 3 2 1 หมายความว่า เก็บข้อมูลสำคัญไว้ 3 สำเนา บน 2 ชนิดอุปกรณ์ที่ต่างกัน และมีอย่างน้อย 1 สำเนาเก็บไว้นอกสถานที่ เช่น บนคลาวด์หรือที่อื่น เหตุผลคือถ้าไฟไหม้ร้านหรือน้ำท่วม สำเนาที่อยู่ในร้านทั้งหมดก็หายพร้อมกัน แต่สำเนาที่อยู่นอกสถานที่จะรอด การตั้งให้สำรองข้อมูลขึ้นคลาวด์อัตโนมัติทุกวันเป็นวิธีที่ง่ายและถูกที่สุดสำหรับ SME ที่จะทำตามกฎนี้ได้โดยไม่ต้องจ้างทีมไอที
ภัยจากไวรัสเรียกค่าไถ่ และวิธีรับมือ
ไวรัสเรียกค่าไถ่ หรือ ransomware คือโปรแกรมร้ายที่ล็อกไฟล์ของคุณทั้งหมดแล้วเรียกเงินเพื่อปลดล็อก สิ่งที่อันตรายคือมันมักลามไปยังไฟล์สำรองที่ต่อกับเครื่องไว้ตลอดด้วย ดังนั้นการมีสำเนาที่แยกออกจากระบบ หรือเก็บแบบที่แก้ไขย้อนหลังไม่ได้ จึงสำคัญมาก คำแนะนำทั่วไปคือ อย่าจ่ายค่าไถ่เพราะไม่มีอะไรรับประกันว่าจะได้ไฟล์คืน ควรเตรียมแบ็กอัปที่เชื่อถือได้ไว้ล่วงหน้า อัปเดตซอฟต์แวร์สม่ำเสมอ และฝึกพนักงานไม่ให้กดลิงก์หรือเปิดไฟล์แปลกๆ จากอีเมลที่ไม่รู้จัก
ตัวอย่างจริง ร้านบัญชีที่เกือบสูญทุกอย่าง
สำนักงานบัญชีขนาดเล็กแห่งหนึ่งดูแลลูกค้ากว่า 60 ราย เก็บไฟล์ทุกอย่างไว้ในคอมพิวเตอร์เครื่องเดียวและก๊อปขึ้น external drive เดือนละครั้ง วันหนึ่งเครื่องติดไวรัสเรียกค่าไถ่ ไฟล์ลูกค้าทั้งหมดถูกล็อก และ external drive ที่เสียบค้างไว้ก็โดนล็อกตามไปด้วย โชคดีที่ไม่กี่เดือนก่อนหน้าเพิ่งตั้งระบบสำรองขึ้นคลาวด์อัตโนมัติทุกคืน จึงกู้ไฟล์ของเมื่อวานกลับมาได้เกือบครบ เสียงานไปแค่ครึ่งวัน หลังเหตุการณ์นั้นสำนักงานเปลี่ยนมาทำตามกฎ 3 2 1 อย่างเคร่งครัด และซ้อมกู้คืนทุกไตรมาสเพื่อให้แน่ใจว่าแบ็กอัปใช้ได้จริง
เช็กลิสต์การสำรองข้อมูลสำหรับ SME
- ตั้งสำรองข้อมูลอัตโนมัติทุกวัน ไม่ต้องพึ่งให้คนจำ
- มีสำเนาอย่างน้อย 1 ชุดเก็บนอกสถานที่หรือบนคลาวด์
- ทดลองกู้คืนข้อมูลจริงอย่างน้อยทุกไตรมาส
- เก็บสำเนาที่ไม่ต่อกับเครื่องตลอดเวลา เพื่อกันไวรัสลาม
- รู้ว่าจะใช้เวลานานแค่ไหนกว่าธุรกิจจะกลับมาทำงานได้
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- คิดว่าก๊อปไฟล์ใส่ external drive เดือนละครั้งก็พอแล้ว
- ไม่เคยลองกู้คืนจริง จนวันเกิดเหตุพบว่าแบ็กอัปเสีย
- เก็บสำเนาทุกชุดไว้ในร้านเดียวกัน พอไฟไหม้ก็หายหมด
- เสียบ external drive ไว้ตลอด จนไวรัสล็อกแบ็กอัปไปด้วย
บริการที่เกี่ยวข้อง
รับพัฒนาระบบและซอฟต์แวร์เฉพาะทาง
ออกแบบและวางระบบตามความต้องการเฉพาะของธุรกิจคุณ ตั้งแต่ต้นจนใช้งานจริง
WhaleScope
ดูโครงสร้างตลาดของทุกหมวดธุรกิจไทย บน WhaleScope
รายชื่อบริษัท ผู้เล่นรายใหญ่ และอัตราคงอยู่ของแต่ละหมวด — จากข้อมูลจดทะเบียน 2 ล้านนิติบุคคล
อ่านต่อ
3-2-1 ยังไม่พอ: Immutable Backup และ Air Gap ในยุค Ransomware
Ransomware รุ่นใหม่ตามไปลบ backup ก่อนเข้ารหัสไฟล์จริง กฎ 3-2-1 ที่เคยพอ จึงต้องเสริมด้วยสำเนาที่แก้ไม่ได้และตัดขาดจากเครือข่าย บทความนี้อธิบายว่าต้องเพิ่มอะไรและวัดความพร้อมอย่างไร
Backup มี แต่กู้คืนไม่ได้
Backup ที่ไม่เคยทดสอบกู้คืน คือความหวัง ไม่ใช่แผน และความต่างนั้นจะปรากฏในวันที่เลวร้ายที่สุด
คุณพร้อมหรือยัง หากระบบถูกเรียกค่าไถ่พรุ่งนี้?
Ransomware ไม่ได้เป็นปัญหาของบริษัทใหญ่เท่านั้น และความพร้อมที่แท้จริงไม่ได้วัดกันที่ไฟร์วอลล์ แต่วัดกันที่วันที่ทุกอย่างหยุดทำงาน
ถ้าฐานข้อมูลลูกค้าหายไปคืนนี้ จะเกิดอะไรขึ้น?
เป็นคำถามที่ฟังดูเหมือนการขู่ แต่จริง ๆ แล้วมันคือกระจกที่สะท้อนว่าธุรกิจของคุณเปราะบางหรือทนทานแค่ไหน