อ่านงบการเงิน 3 ตัวหลักให้เป็น งบกำไรขาดทุน งบดุล งบกระแสเงินสด

เจ้าของธุรกิจหลายคนกลัวงบการเงิน เพราะดูเป็นตัวเลขเยอะแยะและศัพท์ยาก แต่จริงๆ แล้วงบการเงินก็เหมือนผลตรวจสุขภาพของธุรกิจ ถ้าอ่านเป็น คุณจะรู้ว่าธุรกิจกำไรจริงไหม มีหนี้แค่ไหน และเงินสดพอใช้หรือเปล่า บทความนี้จะสอนอ่านงบการเงิน 3 ตัวหลักแบบบ้านๆ ไม่ต้องเรียนบัญชีมาก่อน พร้อมตัวอย่างร้านจริงให้เห็นภาพ

งบกำไรขาดทุน บอกว่ากำไรหรือขาดทุน

งบกำไรขาดทุนบอกว่าในช่วงเวลาหนึ่ง เช่น หนึ่งเดือนหรือหนึ่งปี ธุรกิจมีรายได้เท่าไหร่ จ่ายไปเท่าไหร่ และเหลือกำไรหรือขาดทุน อ่านจากบนลงล่าง เริ่มจากรายได้ทั้งหมด ลบต้นทุนขายซึ่งคือต้นทุนของสินค้าที่ขายไป ลบค่าใช้จ่ายอื่นๆ เช่น ค่าเช่า เงินเดือน ค่าการตลาด สุดท้ายได้กำไรสุทธิ ตัวเลขล่างสุดนี้แหละที่บอกว่าคุณทำธุรกิจได้กำไรจริงหรือไม่

ลองดูตัวอย่างจริง ร้านขายขนมอบมีรายได้เดือนละ 200,000 บาท ต้นทุนวัตถุดิบที่ใช้ทำขนมที่ขายไปคือ 80,000 บาท และค่าใช้จ่ายอื่นรวมค่าเช่ากับเงินเดือน 90,000 บาท กำไรสุทธิจะเท่ากับ 200,000 ลบ 80,000 ลบ 90,000 ได้ 30,000 บาท แปลว่าเดือนนี้ร้านมีกำไรจริง 30,000 บาท ถ้าค่าใช้จ่ายพุ่งขึ้นเป็น 130,000 บาท กำไรจะหายและกลายเป็นขาดทุน ตัวเลขนี้จึงต้องดูทุกเดือน

งบดุลเป็นภาพ ณ วันใดวันหนึ่ง บอกว่าธุรกิจมีอะไรบ้าง เป็นหนี้เท่าไหร่ และส่วนที่เป็นของเจ้าของจริงๆ เหลือเท่าไหร่ แบ่งเป็นสามส่วน สินทรัพย์คือสิ่งที่ธุรกิจมี เช่น เงินสด สินค้าคงคลัง เครื่องจักร หนี้สินคือสิ่งที่ต้องจ่ายคืน เช่น เงินกู้ หนี้ซัพพลายเออร์ และส่วนของเจ้าของคือเงินที่เหลือจริงๆ หลังหักหนี้ กฎง่ายๆ คือสินทรัพย์เท่ากับหนี้สินบวกส่วนของเจ้าของเสมอ

งบดุลช่วยให้รู้ว่าธุรกิจมั่นคงแค่ไหน ถ้าหนี้สินเยอะกว่าสินทรัพย์มากๆ แปลว่าเสี่ยง ถ้าสินค้าคงคลังกองอยู่เยอะแต่ขายไม่ออก ก็เป็นสัญญาณเตือนเหมือนกัน เพราะนั่นคือเงินที่จมอยู่กับของที่ยังไม่กลายเป็นเงินสด

งบกระแสเงินสด บอกว่าเงินสดเข้าออกยังไง

งบกระแสเงินสดเป็นตัวที่หลายคนมองข้าม แต่สำคัญที่สุด เพราะธุรกิจที่กำไรบนกระดาษก็เจ๊งได้ถ้าไม่มีเงินสดจ่ายค่าของและเงินเดือน งบนี้บอกว่าเงินสดเข้ามาจากไหนและออกไปทางไหน ถ้าขายเชื่อเยอะ ลูกค้ายังไม่จ่าย กำไรอาจสวยแต่เงินสดในมือร่อยหรอ การดูงบนี้ช่วยให้รู้ว่าจะมีเงินพอจ่ายในเดือนหน้าไหม ซึ่งสำคัญต่อการอยู่รอดมากกว่าตัวเลขกำไรเสียอีก

เช็กลิสต์อ่านงบการเงินด้วยตัวเอง

• เริ่มดูกำไรสุทธิในงบกำไรขาดทุน เป็นบวกหรือลบ
• เทียบกับเดือนก่อนๆ เพื่อดูแนวโน้มว่าดีขึ้นหรือแย่ลง
• ดูงบดุลว่าหนี้สินมากเกินสินทรัพย์ไหม และสินค้าคงคลังกองเยอะไหม
• ดูงบกระแสเงินสดว่ามีเงินสดพอจ่ายค่าใช้จ่ายเดือนหน้าหรือไม่

• แยกบัญชีธุรกิจกับบัญชีส่วนตัว จะได้อ่านงบได้ตรงความจริง
• ทำงบทุกเดือน ไม่ต้องรอสิ้นปี จะได้แก้ปัญหาทันเวลา
• ถ้าไม่ถนัด ใช้โปรแกรมบัญชีหรือปรึกษานักบัญชี ช่วยประหยัดเวลา

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ดูแค่ยอดขายแล้วดีใจ ทั้งที่กำไรสุทธิอาจติดลบ
• สนใจแต่กำไรจนลืมเงินสด ทำให้สะดุดเวลาต้องจ่ายจริง
• ปนเงินส่วนตัวกับเงินธุรกิจ จนอ่านงบไม่ออกว่าธุรกิจกำไรจริงไหม
• ทำงบปีละครั้ง รู้ปัญหาตอนสายเกินแก้