AI ช่วยเขียนโค้ด แต่ออกแบบธุรกิจไม่ได้

เจ้าของธุรกิจคนหนึ่งมาหาเราด้วยความตื่นเต้น เขาใช้ AI สร้างระบบจัดการคำสั่งซื้อขึ้นมาได้ภายในสุดสัปดาห์เดียว โค้ดทำงานได้ หน้าจอสวยงาม เขาคิดว่าเขาประหยัดเงินไปหลายแสนบาท สามเดือนต่อมาเขากลับมาอีกครั้ง คราวนี้ด้วยคำถามว่าทำไมยอดสต๊อกในระบบไม่เคยตรงกับของจริง และทำไมพนักงานทุกคนแอบกลับไปใช้กระดาษเหมือนเดิม

ปัญหาของเขาไม่ใช่โค้ด โค้ดทำงานได้สมบูรณ์แบบตามที่มันถูกบอกให้ทำ ปัญหาคือไม่มีใครเคยถามว่าจริงๆ แล้วงานในร้านเขาไหลอย่างไร ใครทำอะไรก่อนหลัง ของคืนเข้าสต๊อกตอนไหน สินค้าตัวอย่างนับเป็นยอดขายหรือไม่ คำถามเหล่านี้ไม่มีคำตอบในโค้ด เพราะมันคือคำถามเรื่องการออกแบบธุรกิจ

เมื่อต้นทุนการเขียนโค้ดเข้าใกล้ศูนย์

เป็นเวลาหลายสิบปีที่ความขาดแคลนของนักพัฒนาทำให้เราเข้าใจผิดว่าการเขียนโค้ดคือส่วนที่ยากที่สุด เราจ่ายเงินให้มัน เราวัดความก้าวหน้าด้วยมัน เราจึงคิดว่ามันคือหัวใจ ตอนนี้ที่ AI ทำให้การเขียนโค้ดเร็วและถูกลงมาก ความเข้าใจผิดนั้นกำลังถูกเปิดโปง

และก็เข้าใจได้ว่าทำไมเราถึงดีใจ การได้ของที่ใช้งานได้เร็วและถูกเป็นความรู้สึกที่ทรงพลัง มันลดอุปสรรคในการเริ่มต้น ทำให้ทดลองไอเดียได้โดยไม่ต้องลงทุนมหาศาล นี่เป็นเรื่องดีอย่างแท้จริงสำหรับการสร้างต้นแบบและการพิสูจน์แนวคิด

แต่เมื่อเราเอาของที่สร้างเร็วมาแบกธุรกิจจริง เราจึงพบว่าส่วนที่หายไปไม่ใช่บรรทัดโค้ด แต่คือการคิดที่ควรเกิดขึ้นก่อนเขียนโค้ดบรรทัดแรก

การออกแบบกระบวนการธุรกิจคือการตัดสินใจชุดหนึ่งที่ AI ทำแทนไม่ได้ เพราะมันต้องการสิ่งที่ AI ไม่มี นั่นคือความเข้าใจในเป้าหมายของธุรกิจ ความรู้ว่าลูกค้าจริงประพฤติอย่างไร และวิจารณญาณว่าจะแลกอะไรกับอะไร ตัวอย่างเช่น คุณจะยอมให้ระบบช้าลงเพื่อความถูกต้องที่มากขึ้นหรือไม่ คุณจะออกแบบให้รองรับกรณีพิเศษที่เกิดน้อยแต่เสียหายมากอย่างไร

คำถามเหล่านี้คือที่ที่คุณค่าแท้จริงถูกสร้างขึ้นหรือถูกทำลายลง ระบบสองระบบที่มีโค้ดทำงานได้เหมือนกัน อาจให้ผลลัพธ์ทางธุรกิจที่ต่างกันราวฟ้ากับเหว ขึ้นอยู่กับว่าใครเป็นคนคิดออกแบบมัน

คำถามที่ควรตอบก่อนเขียนโค้ดบรรทัดแรก

• งานนี้ในชีวิตจริงไหลอย่างไร และจุดไหนที่คนมักทำผิดหรือข้ามขั้นตอน
• ถ้ามีกรณีพิเศษที่ไม่เข้าแบบ ระบบควรหยุดให้คนตัดสินใจ หรือเดาเองไปก่อน
• เราจะรู้ได้อย่างไรว่าระบบทำงานถูกต้อง ไม่ใช่แค่ทำงานได้
• ใครเป็นเจ้าของกระบวนการนี้ และเข้าใจมันลึกพอจะออกแบบมันหรือไม่

สังเกตว่าไม่มีคำถามไหนเป็นเรื่องเทคนิคเลย ทั้งหมดเป็นเรื่องของธุรกิจและของคน นี่คือเหตุผลว่าทำไมการมี AI ที่เขียนโค้ดเก่งจึงยังไม่พอ คุณยังต้องการคนที่ถามคำถามเหล่านี้เป็น และมีประสบการณ์พอจะรู้ว่าคำตอบไหนจะกลับมาทำร้ายคุณในอีกสองปีข้างหน้า

การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ได้ทำให้ทักษะมนุษย์มีค่าน้อยลง แต่มันย้ายคุณค่าไปอยู่ที่ทักษะที่สูงขึ้น จากการพิมพ์โค้ดไปสู่การคิดเชิงระบบ จากการทำให้มันทำงานได้ไปสู่การออกแบบให้มันทำงานถูก